Serebral Palsi Fizyoterapisi Nasıl Yapılır? Bilimsel Olarak Etkili Yaklaşımlar

Yazan: Doç. Dr. Turgay Altunalan · Ekim 2026 · 2 dk okuma

Serebral palsi fizyoterapisi, çocuğun günlük hayatta yapmak istediği işleri (oturmak, yürümek, oynamak, giyinmek) daha bağımsız yapabilmesini hedefler. Güncel kanıtlar, çocuğun hedefi belirleyip tekrarlı ve göreve özgü pratik yaptığı, ailenin sürece dahil olduğu yaklaşımları desteklemektedir.

Fizyoterapinin Amacı Nedir?

Fizyoterapi, beyin hasarını "silmeyi" değil; çocuğun mevcut kapasitesini en iyi şekilde kullanmasına yardım etmeyi, ikincil sorunları (kontraktür, kalça sorunları, ağrı) önlemeyi ve katılımı (okul, oyun, aile) artırmayı hedefler.

Kanıta Dayalı Başlıca Yaklaşımlar

Hedef odaklı eğitim

Aile ve çocukla birlikte somut hedefler belirlenir ("kaşığı tek başına tutmak", "okul bahçesinde arkadaşlarıyla koşuşturmak" gibi) ve çalışma bu hedeflere yönlendirilir.

Göreve özgü ve tekrarlı pratik

Hedef hareket (örneğin sandalyeden kalkmak) doğrudan, çok sayıda tekrar ve güvenli bir ortamda çalışılır. Beyin öğrenme için tekrar ve anlamlı görev ister.

Kısıtlayıcı hareket tedavisi ve iki el eğitimi

Tek taraflı etkilenmiş çocuklarda, sağlam kolun belirli bir süre sınırlanarak etkilenen kolun kullanılması (CIMT) veya iki elin birlikte çalıştığı görev eğitimi (bimanuel eğitim) kanıta dayalı seçeneklerdir.

Güçlendirme ve kondisyon

Eskiden kas güçlendirmenin spastisiteyi artıracağı düşünülürdü; güncel çalışmalar uygun programlarla güçlendirmenin güvenli olduğunu ve işlevi desteklediğini göstermektedir.

Ev programları

Haftada birkaç saat seans yeterli değildir. Günlük rutine yerleşen, aileyle birlikte tasarlanan kısa egzersizler ve oyunlar sonuçlar için kritiktir. Bkz. evde destek önerileri.

Kanıtı Zayıf veya Belirsiz Uygulamalar

Her yöntem her çocuğa uygun değildir. Literatür taramalarında bazı yaklaşımların etkinliği için yeterli kanıt bulunmadığı, bazı uygulamaların ise önerilmediği (örneğin kalça sorunlarını görmezden gelen veya ağrı yapan yöntemler) belirtilmektedir. "Kesin iyileşme" vaat eden uygulamalara temkinli yaklaşılmalıdır. Güncel tablo için bkz. Novak ve ark. (2020).

Bir Seans Nasıl İlerler?

1. Aile ile görüşme ve çocuğun günü hakkında bilgi alma,
2. Değerlendirme (hareket, kas tonusu, eklem hareket açıklığı),
3. Hedeflere uygun oyun temelli egzersiz,
4. Aileye ev için net, kısa bir program verilmesi,
5. Yardımcı cihaz (ortez, oturma sistemi) ihtiyacının gözden geçirilmesi.

Fizyoterapi Ne Sıklıkla Yapılmalıdır?

Sıklık, çocuğun yaşına, hedeflerine ve ailenin olanaklarına göre değişir. Tek bir "doğru sayı" yoktur; yoğun dönemler (örneğin botulinum toksin enjeksiyonu sonrası) ve idame dönemleri farklı planlanır. Aileye en çok yarayan, sürdürülebilir bir ev programıdır.

Serebral Palsi Fizyoterapisi Nasıl Yapılır? Bilimsel Olarak Etkili Yaklaşımlar: Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Novak I ve ark. State of the evidence traffic lights 2019: systematic review of interventions for preventing and treating children with cerebral palsy (2020)
• NICE NG62: Cerebral palsy in under 25s: assessment and management
• CDC: Cerebral Palsy hakkında bilgiler