Tedavi
Serebral Palsi'de Ortez ve Yardımcı Cihazlar: AFO, Yürüteç, Tekerlekli Sandalye
Yazan: Doç. Dr. Turgay Altunalan · Ekim 2026 · 2 dk okuma
Serebral palsi için ortez ve yardımcı cihazlar, çocuğun hareketini kolaylaştırmak, eklem duruşunu korumak ve ikincil sorunları önlemek için kullanılır. Doğru cihaz, doğru zamanda ve doğru ayarla kullanıldığında bağımsızlığı artırır; yanlış seçildiğinde işe yaramaz veya rahatsızlık yaratır.
Ortez Nedir?
Ortez, vücudun bir bölgesini destekleyen veya hizalayan dış destektir. Serebral palsilide en sık ayak bileği-ayak ortezleri (AFO) kullanılır.
AFO Çeşitleri
| Tür | Kısaca | Kimde sık? |
|---|---|---|
| Sert (katı) AFO | Ayak bileğini sabitler | Çömelme yürüyüşü, stabilite ihtiyacı |
| Menteşeli AFO | Bir miktar bilek hareketine izin verir | Yürüyen, ayak bilek hareketi korunmuş çocuklar |
| Zemin tepki AFO | Dizi dengelemeye yardım eder | Çömelme yürüyüşü |
| Dinamik AFO (DAFO) | İnce, esnek tasarım | Hafif tutulum |
Seçim, çocuğu muayene eden hekim, fizyoterapist ve ortez-protez uzmanının ortak kararıyla yapılır.
Yürüme ve Ayakta Durma Cihazları
- Yürüteç (posterior, anterior): Arka yürüteç genellikle dik duruşu daha çok destekler.
- Koltuk değneği/kanadyen: Daha iyi dengeye sahip çocuklarda.
- Stander (ayakta durma çerçevesi): Yürüyemeyen çocuklarda kalça ve kemik sağlığı için.
- Tekerlekli sandalye: Uzun mesafelerde enerji tasarrufu ve katılım için; "pes etmek" değildir. Çocuğun okul, oyun ve sosyal yaşama katılımını artırır.
Aileler İçin Pratik İpuçları
- Cihazı kullanma süresi ve program (kaç saat/gün) hakkında yazılı talimat alın.
- Ayakta kızarıklık, yara, uyuşukluk gibi belirtilerde ortezi çıkarıp uzmana gösterin.
- Çocuk büyüdükçe cihazlar düzenli kontrol edilmelidir, küçük gelen ortez zarar verebilir.
- Hijyen için temiz, pamuklu çorap kullanın.
- Cihaz reçetesi, rapor ve geri ödeme süreci için sağlık kurulu ve SGK kuralları güncel mevzuata göre değişebilir; hastane sosyal hizmet birimine danışın.
Serebral Palsi'de Ortez ve Yardımcı Cihazlar: Sıkça Sorulan Sorular
Doğru kullanıldığında yürüme verimini artırır; kullanım süresi ve tür uzman tarafından belirlenir. Kaslar için güçlendirme çalışması ayrıca yapılır.
Bazı çocuklarda gece ortezi (germe amaçlı) önerilir; yine uzman kararıdır.
Hayır; doğru seçilmiş yürüteç bağımsız hareketi ve katılımı artırır.
Büyüme hızına göre değişir; genellikle birkaç ayda bir kontrol, yılda bir veya daha sık yenileme gerekebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Çocuğunuzla ilgili bir endişeniz varsa bir uzmana değerlendirme yaptırın.
Kaynaklar
- NICE NG62: Cerebral palsy in under 25s: assessment and management
- Novak I ve ark. State of the evidence traffic lights 2019: systematic review of interventions for preventing and treating children with cerebral palsy (2020)
- CDC: Cerebral Palsy hakkında bilgiler
Çocuğunuz için değerlendirme mi istiyorsunuz?
Gelişim takibi, erken müdahale ve fizyoterapi hakkında bilgi almak için randevu formunu doldurabilirsiniz.
Randevu Al