Serebral Palsi Nedenleri ve Risk Faktörleri: Erken Doğum, Doğum Travması ve Diğerleri

Yazan: Doç. Dr. Turgay Altunalan · Ekim 2026 · 2 dk okuma

Serebral palsi nedenleri, çoğu zaman gebelik sırasında veya doğum sonrası ilk günlerde gelişen beyin hasarı ya da beyin gelişim sorunlarıdır. Erken doğum, en önemli risk faktörlerinden biridir. Ancak birçok çocukta kesin neden belirlenemez ve bu, ailenin bir şey yapıp yapmadığı ile ilgili değildir.

Serebral Palsi Ne Zaman Oluşur?

Serebral palsiye yol açan olay; gebelik sırasında (prenatal), doğum sırasında (perinatal) veya doğumdan sonraki ilk dönemde (postnatal, yaklaşık 2 yaşa kadar) gerçekleşebilir. Dünya genelinde çoğu vakada olay, gebelik veya doğum öncesi/etrafındaki dönemdedir.

Başlıca Risk Faktörleri

Prematürelik ve düşük doğum ağırlığı

Ne kadar erken doğulursa risk o kadar artar. Bunun nedeni, gelişmekte olan beyinin beyaz cevherinin (özellikle periventriküler bölge) kan akışı değişikliklerine ve enfeksiyona duyarlı olmasıdır. Ayrıntılar için erken doğan bebeklerde risk yazısına bakabilirsiniz.

Gebelikte enfeksiyonlar

Sitomegalovirüs (CMV), toksoplazma, kızamıkçık gibi enfeksiyonlar ve koryoamnionit (zar-sıvı enfeksiyonu) riski artırır.

Doğum sırasında oksijen yetersizliği

Ağır perinatal asfiksi (hipoksik iskemik ensefalopati) bir nedendir; ancak serebral palsi vakalarının yalnızca bir bölümü doğum sırasındaki olaylara bağlıdır. Çoğu çocukta doğum süreci tek başına açıklayıcı değildir.

Yenidoğan dönemi sorunları

Yenidoğan inmesi, beyin kanamaları, tedavi edilmemiş şiddetli sarılık (kernikterus), yenidoğan menenjiti ve ağır hipoglisemi sayılabilir.

Genetik ve gelişimsel nedenler

Son yıllarda gen çalışmaları, serebral palsi tanısı alan bir grup çocukta genetik bir neden bulunabildiğini göstermiştir. Bu nedenle, nedeni belirsiz vakalarda genetik değerlendirme önerilebilir.

Diğer faktörler

Çoğul gebelik (ikiz, üçüz), anne sağlığı sorunları (tiroid hastalığı, kontrolsüz diyabet gibi) ve plasenta sorunları riski artırabilir.

Aileler İçin Önemli Not: Suçluluk Duygusu

Önlenebilir Nedenler Var mı?

• Düzenli gebelik takibi ve enfeksiyonların tedavisi,
• Erken doğum riski olan gebeliklerde uygun merkezde doğum ve gerekli ilaçların (örneğin antenatal steroid, magnezyum sülfat) kararının doktor tarafından verilmesi,
• Yenidoğan sarılığının zamanında izlenmesi ve tedavisi,
• Bebeklikte baş travmasının önlenmesi (araba koltuğu, güvenli uyku ortamı).

Bu önlemler riski azaltır; ancak her vakayı önleyemez.

Serebral Palsi Nedenleri ve Risk Faktörleri: Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar

• CDC: Cerebral Palsy hakkında bilgiler
• NICE NG62: Cerebral palsy in under 25s: assessment and management
• Preterm Birth as a Risk Factor for Cerebral Palsy in Children: A Systematic Review and Meta-Analysis (PMC)